آنان چيره گردى ؟ » هشام گفت : « آرى . » امام فرمود : « خداوند بدين سخن به تو سود رسانَد و تو را ثابت قدم بدارد ، اى هشام . » هشام گويد : « به خدا سوگند ، هيچ كس در توحيد ، بر من چيره نشد ، تا بدين جايگاه رسيدم . » « 1 » اين حديث از عمده روايات دربارهء دلايل وحدانيت ذات پاك خداست ؛ ذاتى كه از هر گونه تركيب و مقايسه و تشبيه ، منزّه است : « لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ » « 2 » ؛ « چيزى مانند او نيست و اوست شنواى بينا . » خداى متعال ، خود را به صفاتى توصيف كرده ؛ چنان كه خويش را با نشانه‌هايى ، نام گذاشته و اينها تنها ، دلايلى بر خود ذات است ؛ ذاتى كه برتر از هرگونه مقايسه يا تشبيهى با آفريده مىباشد ؛ بنابراين صفت هم‌چون علامت ، بر صاحب علامت ( خود موصوف ) دلالت مىكند ؛ بى آن كه در ذات ، داراى اثرى بوده يا بيان‌گر همراهى ذات با چيزى باشد ؛ [ صفات خدا ] مانند اشاره به چيزى [ است ] كه علامت اشاره كننده يا خود اشاره ، تأثيرى در مشار اليه ندارد . عباراتنا شتّى و حسنك واحد * وكلّ إلى ذاك الجمال يشير ( عبارت‌هاى ما گوناگون ، ولى حسن تو يكى است ؛ و همهء آنها به آن زيبايى ، اشاره دارند . ) [ 1 / 299 ] بدين جهت امام اميرمؤمنان عليه السلام فرمود : « كمال اخلاص ، نفى صفات از اوست » « 3 » ؛ يعنى نفى همراهى ذات با مبادى صفات . بنابراين معبود متعال ، همان ذات است كه بى هيچ مقارنه ، به صفات موصوف مىگردد و بى هيچ مشابهت ، با نشانه‌ها ، بر او دلالت مىشود . [ 1 / 300 ] امام صادق عليه السلام فرمود : « هر كس اسم و معنا را بپرستد ، شرك ورزيده و هر كس معنا را بپرستد - بدين گونه كه اسامى را با صفاتى هماهنگ سازد كه خداوند ،

--> ( 1 ) . كافى ، ج 1 ، ص 87 . ( 2 ) . شورى ( 42 ) 11 . ( 3 ) . نهج البلاغه ، ج 1 ، ص 15 ، خطبهء 1 .